Xehetasunak

Javier Gil Díez-Conde idazleak bere azken eleberria aurkeztuko du "La imagen heroica", Tabula Rasa argitaletxearen eskutik. Egilearen aitonak Rifeko 2. Gerran zehar izandako istorio motz, erromantiko eta tragikoan oinarritzen da obra (aurten gerra horren mendeurrena delarik), Melillako defentsan borrokatzen eroria (Annualeko desastrearen segidan) eta bere amona egilearen amarekin haurdun... Euskal Herrian “berunezko urteak” deiturikoetan bizi den narratzailearen ikuspuntutik kontatzen da istorioa

“La imagen heroica” bihar aurkeztuko da, abenduak 2, 19:00etan, Irungo Udal Liburutegian  CBA (San Juan Plaza), Angel García Ronda Gipuzkoako Ateneoko presidentearen eskutik. Lehen aurkezpen honen ondoren beste batzuk egingo dira Donostian, Bilbon eta baliteke beste hiri gehiagotan ere, gure sare sozialen bidez informatuko dizuegularik.

Javier Gil Díez-Condek berak obra honi buruzko bere inpresioak hona ekartzea nahi izan dugu, kontuan izanik istorioak berarentzako duen inplikazio familiarra eta pertsonala. Honakoak dira bere erantzunak:

Galdera – Zer nabarmentzen duzu eleberri honetatik?

Erantzuna – Nabarmentzearena egia esan irakurleari dagokion ardura dela uste dut. Baina hori idaztera eraman ninduen aspektuetako bat zein izan zen azpimarratu dezaket; istorio bikoitzean egituratzen ikasi nuen hausnarketa: protagonistena -nire aitona-amonak- Rifeko 2. Gerran zehar, Anunualgo desastrea (1921) deiturikoaren eraginpean, eta Euskal Herrian “berunezko urteak” deiturikoak bizi dituen narratzailearen ikuspuntua. Heroi kontzeptuaren gaineko hausnarketa. Alde batetik, Irene Vallejok “El infinito en un junco” obran ziurtatzen duen moduan,  Lehen Mundu Gerraren eta Rifekoaren artean azken heroien azken ekintzak ikusi genituen, gaitasun beliko modernoaren lehen izugarrikeria handiak ikusi genituen arren ere. Eta beste alde batetik, gaur egun oraindik, haien jarduera terroristak abal moduan erakutsiz heroi moduan agertu nahi dutenek egiten duten hitz horren erabilpena.

G – Obrak planteatzen duen ikuspuntu bikoitz horri buruz hitz egin diezagukezu? Rifeko Bigarren Gerrako gertaerak eta Euskal Herrian “berunezko urteak”?

E – Beno, narratzailearen ikuspuntua bakarra dela berretsiko dut: berunezko urte horiek bizi dituenarenak -eta horien ondorio latzak pairatu dituenak nire gurasoen esperientzia gogorren bitartez-, norberari egokitu zaion garaia izan baita. Baina, hori bai, pertsonaia moduan nire aitona-amonen bidez, hau da, zeharkako moduan, beste ikuspuntu bat agertzen da -haien garaiarena, aurreko desastretik nokeaturiko Espainia batean, 1898koa eta bere ondorio politiko eta sozial dramatiko eta tragikoena-, horren lantzea, logikoki, esfortzu askoz handiagoa izan delarik.

G – Zer izan da zuretzako familiako gertaera batean oinarrituriko eleberri hau idaztea?

E – Uf! Gauza asko, egia esan. Eta jarriko banintz, nork daki, agian beste liburu bat idazteko edukiko nuke. Baina beste askoren artean, plano intimo eta afektibo batean, nik bi nabarmenduko nituzke: alde batetik, nire gurasoekin eta nire amonarekin berraurkitze oso emotiboa, nik erreal moduan sentitu dudana; bereziki nire amarekin, izan ere bere bizitzaren azken urteak oro har ausentziazkoak izan ziren. Eta beste alde batetik -ez errealtasun gutxiagokoa, paradoxikoki-, Julio nire aitonarekin aurkitzea, nik ez ezik, nire amak ere ez baitzuen ezagutu, irakurlea eleberriaren hasieran bertan ohartuko den moduan, bere aita Melilla defendatzen guduan erori baitzen, bere emazteak bost hilabete haurdunaldia zuelarik. 

Laburbilduz: horrek guztiak haien bizitzen ezagutza handiagoa ekarri dit, haien egoera dramatiko eta tragikoekin. Bai eta hitzen bitartez helarazten saiatu naizen haienganako maitasun berritua...

Eskerrak eman nahi dizkiogu Javierri bere inpresioengatik eta sentimentuz kargaturiko erantzun hauengatik. Obra honek, familiaren ezagutza eta maitasun berritu horretaz gaiz, poz handiak ekartzea opa diogu.

Xehetasunak

“Diamantes de ciudad” eleberriaren berrargitalpena aurkezten dugu,  Marieta Díaz de Toledoren lehena alegia. Komedia erromantiko bat da eta bere garaian Lulú plataformaren bitartez argitaratu zuen bere egileak, orain zeharo berriturik itzuliz.

Berrargitalpen sakon honi buruz bere egileak berak hitz egitea nahi izan dugu. Jarraian bere erantzunak irakurtzeko aukera duzu:

Galdera - “Diamantes de ciudad” eleberriaren berrargitalpenari buruz ari gara. Zein berrikuntza ditu lehenengo edizioarekin alderatuz?

E – Eleberri hau orain, hamar urteren ondoren, nola idatziko nukeen jakiteko nahia piztu zitzaidalako ekin nion berrikusketa honi. Era berean, idazle moduan nola heldu naizen frogatu nahi nuen, bai eta hamarkada honetan bildu ditudan bizi esperientzia propioek nire pertsonaietan nolako eragina izan dezaketen ere.

Emaitzak horren guztiaren emaitza utzi du. Egunerokoak eta nire pertsonaien, «nire jendearen» esentziak berdina izaten jarraitzen duen arren, badira beste ikuspuntu batetik islatzen diren aspektuak, hausnarketak eta behatzeko moduak. Horrek guztiak zenbait eszena ezabatzea eta beste batzuei kolore ezberdinak jartzea ekarri du. Hori, haiei dagokienez. Niri dagokidanez, plazer bat izan da idazle moduan bildu dudan ondarearekin eramaten uztea eta harekin gozatzea eta, bereziki, pertsona moduan, «nire jendearekin» batera, «nire familia bereziarekin».

G – Non lor dezakegu obra hau?

E – Obra lortzeko bi modu daude:

G – Bigarren edizio hau autoargitalpenean duzun zure lehen esperientzia da. Konta iezaguzu egile moduan zer nolako esperientzia izan den zuretzako prozesu hau guztia eta zeintzuk izan diren zure ikaskuntza nagusiak bertan.

E – Obra idazten eta zuzentzen amaitu nuenean (zuzenketei dagokienez Ricardo Pinedoren laguntza ordainezinarekin, hari eskaintzen diodalarik obra), lau argitaletxetara bidali nuen (horietatik hiru gure Elkartetik gomendatuak). Horien guztien artetik, bat desagerturik egongo balitz moduan izan zen, beste batek patxadaz irakurriko zuela esan zidan eta beste biek argitaratzea proposatu zidaten, baina koedizio bitartez, bi kasuetan diru kopuru handia jartzea suposatuz, hortaz, bi proposamenak baztertu nituen.

Gauzak horrela, erronka onartzea erabaki nuen eta bideari bakarka ekin nion, luzea, zaila eta askotan korapilatsua eta haserregarria izan en bideari.

Lehen ikasketa eta zailena: nire ediziorako liburua maketatzea. Zentzu honetan nire ezagutzak hutsaren ondokoak ziren eta etapa ugari gainditu behar izan nituen. Alde batetik, Internet bidez informazioa bilatu, aukeratu eta filtratu (hainbeste dago eta hain ezberdina, askotan zeharo galduta nengoela). Eta beste alde batetik, nire testuari emango nizkion ezaugarriak behin aukeraturik (tipografia, lerroartea, marjinak, orrialdeen zenbakiak, diseinuak, eta beste ehunka gauza gehiago), dena inprimategira bidali proba bat, bi eta hirugarreneraino ere egiteko, azkenean behin betikoa lortu arte, eta nire ale propioak jaso arte.

Bigarren ikasketari dagokionez: autoargitalpena eta plataforma baten bidez plazaratzea, Amazon kasu honetan. Ordurako testua maketaturik nuenez, dena askoz ere errazagoa izan zen. Lehenik e-book formatuan, eta jarraian pasta biguneko formatuan. Kasu honetan, aurrera egiten  utzi ez zidaten konplexutasun ezberdinei aurre egin behar izan nien, baina azkenean lortu nuen.

Hirugarrena errazena izan zen: ISBN, Lege Gordailua, Jabetza Intelektualaren Erregistroa...

Baliteke gauza asko bidean utzi izana eta beste modu batzuk egotea (niretzako ezezagunak oraindik gaur), horiekin bide hori hain luzea, nekeza eta zaila ez izatea lortuz, bakarrik eginez ere baina modu errazago batean. Hala ere, harro esan eta aldarrikatu beharra dut, azkenean merezi izan duela! Zure obra aurrera ateratzeko lan egin eta borrokatzea izan da, beste esku batzuetan bizitza gehiago izan dezakeen gauza batean bihurtzeko, bide berriak irekitzeko, eta fruituak jasotzen jarraitzeko, batzuetan espero gabekoak eta beti aberasgarriak maila guztietan.

G – Zein proiektu dituzu eskuartean epe ertainera?

Momentuz, nire hurrengo proiektua dramaturgiara zuzendurik dago. Liluratu egiten nau. Eroso sentitzen naiz gainera esparru horretan, Javier Liñera bezalako maisu bikainekin ikasten jarraitzeko gogoz beterik.

Hala ere, sormenak ez dit atseden hartzen uzten, eta esperientziarekin aberasturik eta ase sentitzen dela badakidanez... pentsa zer gerta daitekeen!

Eskerrak ematen dizkiogu Marieta Díaz de Toledori bere erantzunengatik, zorionak ematen dizkizugu ikaskuntza sakonen prozesu honengatik eta hainbesteko maitasunez eta esfortzuz aurrera atera duzun berrargitalpen honekin arrakasta handia opa dizugu.

Xehetasunak

Literarte argitaletxeak "Pil-pil y lacón con grelos" aurkeztu du, Letras en su punto bildumako 2. alea, oraingoa Euskal Herriko eta Galiziako literatura eta gastronomiari eskainia. Bost euskal eta galiziar egile entzutetsuk eskainiko digu kontakizun bakoitza, erkidego bakoitzeko errezeta tipiko bat alegia.

Proiektu honetan  Euskadiko Idazleen Elkarteko (AEE/EIE) kide ugarik parte hartzen dute: María José Mielgo, editore moduan, eta María Eugenia Salaverri eta Javier Maura, egile moduan. Horiekin batera Juan Bas, Encar Roda eta Juanjo Romanok hartu dute parte, euskal aldetik, eta Tamara Andrés, Milagros Bará, Fina Casalderrey, Francisco Narla eta Silvia Rodríguez Coladas, galiziar aldetik.

2018an “Pil-pil y mojo” liburuarekin hasi zen Bilduma honen editorea den María José Mielgori eskatu diogu proiektu honi buruz hitz egin diezagun:

 «Letras en su punto bilduma arrakastatsua izaten ari da. 1. zenbakia hala izan zen -bertan egile moduan parte hartu nuen- eta bigarren zenbaki hau ere arrakastatsua izaten ari da. Kritika ona izaten ari da ere, liburuak duen originaltasunagatik, modu batean esatearren -baina ez dut ezer berririk aurkitu, agerikoa den moduz-.

»Bilduma hau eta bere jarraipena (17 ale, erkidego bakoitzeko bana) sortzeko unean nire asmoa, hitzaurrean jartzen dudan moduan, literatura eta sukaldaritza hartu-emana da: Beste erkidegoetan euskal egileei buruz gehiago jakin dezaten, bai eta gure plater tipikoei buruz ere, aldi berean guk beste erkidegoetako beste egile batzuk eta haien sukaldaritza tipikoa ezagutuz ere.

»Bitxia da nola sukaldearen, usainen, nahasketa eta usainen bitartez, azken finean bakoitzak ezagutu eta bere kontakizunetara daramatzan plater horien bitartez, hauek gure haurtzaroko une zehatz batzuk berroroitzera garamatzaten -kasu batzuetan-, galdutako edo berriro aurkitutako amodioen emozioetara -besteetan-, edo esperientzia edo narrazio goreagoetara.

»Baieztatu dezakedana zera da, parte hartu duen egile bakoitzak beregandik hoberena jarri duela eta uste dut emaitzarekin pozik geratu direla. Ni, editore moduan gutxienez, pozik nago.

»Luxu bat, plazer bat da jada aipua duten egile entzutetsuak, beste egile berriekin edo literatura panoraman ezezagunagoak direnekin elkartzea, azken hauek haien testuak eta estiloa erakusteko aukera edukitzea, azken finean bilduma honekin eta beste batzuekin, Literarte, aukeraren tranbia izatea alegia».

Eskerrak ematen dizkiogu María José Mielgori eta euskal zein galiziar literatura eta gastronomiaren arteko elkarketa hau arrakasta borobila izatea opa diogu.

 

Xehetasunak

Ricardo Alíaren azken eleberria aurkezten dugu, "El cementerio de los ingleses", eleberri beltza, bere egilea oso modu berezian inplikatu delarik, bai protagonistarengan bere pertsonalitatearen alderdi asko proiektatu izanagatik, bai eta autoargitalpenaren bidea aukeratu izanagatik ere.

Ricardo Alíak berak azaldu digu “El cementerio de los ingleses” eleberriak berarentzako  duen garrantzia.

«Obra berri hau nire lanik literarioena eta eleberri beltzaren ohiko estandarretatik urrunen dagoena da. Donostiako mapa literariorik ez zegoela jakin nuenean sortu zen ideia, Baroja, Hemingway edo Victor Hugo bezalako idazle entzutetsuek haien arrastoa utzi zuten tokiak agertzen dituen planorik ez zegoela alegia. Protagonista, berarengan nire pertsonalitatearen zati bat proiektatu dudan idazle bat da, hortaz, nire obrarik intimoena dela esan daiteke ere. Nire karrera literarioan inflexio puntua da, ohiko argitaletxeetatik desbideratu bainaiz, autoargitalpenaren bide berri bati ekinez. Arriskuz eta oztopoz jositako bide batetik ibili behar izan dut, horretan barna editore, diseinatzaile, maketatzaile, zuzentzaile eta abar bihurtuz, baina azkenean, emaitza ikusten duzunean, eta liburua zure eskuen artean hartzen duzunean, harrotasuna ezin da handiagoa izan.»

Eskerrak ematen dizkiogu Ricardo Alíari bere inpresioak gurekin elkarbanatzeagatik eta arrakasta handia opa diogu obra berri honekin.

Xehetasunak

Atseginez iragartzen dizuegu Euskadiko Idazleen Elkartera  Alberto Infante Campos batu zaigula, ogibidez medikua eta saiakera, eleberri eta poesia idazlea alegia.

Aurten bertan, Alberto Infantek bere hirugarren eleberria argitaratu du,"Matamala" izenburuarekin eta  Ediciones Vitruvio argitaletxeak plazaratua. Obra hau, Madrileko mendilerroan kokatua, intriga eleberri moduan irakurri daiteke, bai eta eleberri historiko moduan, kritika sozial moduan edo geografikoki oso gertu dauden baina bizipen eta lehentasun oso ezberdinak dituzten hiri eta landa eremuen arteko ezberdintasun larriei begiratuz ere.

Datorren azaroaren 29an hain zuzen ere, 19:30etan, Bilboko Burtsaren antzinako egoitzako gizarte etxean (Pilota kalea 10), María Eugenia Salaberri  AEE/EIEko presidentea eta Juan Infante Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko bokalak, egilearekin batera eleberri hau aurkeztuko dute. "Entreletras" aldizkariak eleberriari egindako erreseina atxikitzen dizuegu.

Ongi etorria AEE/EIEra, Alberto! Arrakasta handiak opa dizkizugu eleberri honekin eta etorkizuneko zure proiektu guztiekin ere.