Xehetasunak

"Palabra de árbol" aurkezten dugu, Francisco Javier Irazoki idazlearen olerkien bilduma, bere egileak berak hautatuak eta Ediciones Hiperion argitaletxearen eskutik plazaratua.  Antologia poetiko honek ehun eta zazpi olerki jasotzen ditu (hogeita bi bertsotan eta laurogeita bost prosan), Irazokik berak hautatuak.

“Palabra de árbol” Donostian aurkeztu zen, pasa den urriaren 25ean, Koldo Mitxelena egin zen Roberto Herrerorekin elkarrizketan;  Iruñeko Walden liburu dendan, urriaren 28an, Oskar Alegríarekin solasaldian, eta Lizarrako Liburutegian, urriaren 29an, Angel de Miguelekin egindako elkarrizketan. Aurkezpen erronda hau datorren larunbatean amaituko da, azaroak 6, Lesakako Kultura Etxean, 18:30etan, Zaza Rodríguezekin egingo den solasaldian.

Irazoki berari eskatu diogu obra hau bere hitzekin azal diezagun. Hauek dira bere hitzak: “Idatzi ditudan orrialde guztiak nire egiten ditut. Horietako bakoitzean nire egia pertsonal txikia edo ez hain txikia jarri dut. Batzuetan nahasirik bilatu nuen adierazteko modua, baina buru argitasuna sustantzia bakar moduan inoiz ez zen nahikoa izan.

Denbora pasa ondoren, ez ditut nire lehentasunak ezkutatzen. Hemen ehun eta zazpi olerki hautatu ditut (hogeita bi bertsotan, laurogeita bost prosan), eta agian multzoko ederrenak izan ez arren, nire egungo gustura hoberen egokitzen direnak dira. Edozein esperientzia intimo eta sakon adierazten duten konposizioek lehentasuna duten hautaketa honetan.

Prosazko testu ugari dago. Laurogeita hamarreko hamarkadatik, poesia sortzeko nire modurik libreena islatzen dute.

Nire bederatzi olerki bildumek ordezkaritza edukitzea nahi izan dut. “Música incinerada” liburuko olerkiak sartu ditut, oraindik amaitu gabe dagoen liburua izan arren”.

Eskerrak ematen dizkiogu Francisco Javier Irazokiri antologia honengatik eta bere inpresioak gurekin elkarbanatzeagatik ere, eta bere proiektu guztiekin arrakasta handia opa diogu.

Xehetasunak

Txusmi Sáezen azken liburua aurkezten dizuegu, konfinamenduan bere semeekin batera ekin zion familia proiektu eder bat, bizi ditugun une asaldatu hauetan umore eta elkartasun handia jarriz.

Txusmiri berari eskatu diogu “Chistes confitados” liburuari buruz hitz egin diezagun: “Batzuetan proiektu bereziak sortzen dira eta hau horietako bat da. Pandemia eta konfinamendua izan ditugun azken urte eta erdi luzean zehar nire semeekin batera liburu bat sortzea erabaki nuen, horrela denbora pixkat aprobetxatzeko eta hiruron artean zerbait egiteko, denboran iraungo duen zerbait. Umorea jorratzea erabaki genuen, inguruan genuen egoera penagarriaren ordez, eta Lehen Hezkuntza amaierako eta DBH hasierako ikastetxeetako patioetan ahoz-aho dabiltzan 500 txiste biltzea erabaki genuen. Horrela jaio da “Chistes confitados” liburua, Alexandra Rudinaren ilustrazioekin  osatu dudan ideia dibertigarria, Amazon-en eskuragarri dagoelarik 8 euro baino gutxiagoan azal bigunarekin, 12 eurotan azal gogorrarekin eta 2,99 eurotan digitalean, bai eta Gasteizko Ayala liburu dendan ere. 8 eta 13 urte bitarteko neska-mutilei oparitzeko opari aparta, bai eta izpiritu gaztea duen eta barre pixkat egin egin nahi duen edonori oparitzeko.

Eskerrak ematen dizkiogu Txusmi Sáezi liburu berezi hau gurekin elkarbanatzeagatik eta pandemia garai honetan irribarreak jartzeagatik.

Xehetasunak

Luis A. Bañeres gure bazkideak bere azken eleberria aurkeztu digu, "Ahí te queda el muerto", inor epel utziko ez duen komedia beltza.

Obra Guante Blanco Argitaletxeak argitaratu du eta urriaren erdialdiaz geroztik dago salgai.

Luis A. Bañeres berak obra honi buruz hitz egitea nahi izan dugu eta elkarrizketa txiki bat egin diogu:

Galdera – Zer nabarmenduko zenuke gehien “Ahí te queda el muerto” eleberritik?

Erantzuna – Niretzako lehen aldiz, komedia beltza da, areagotzen doan intentsitatearekin; euskaldunok “emandako hitzarengatik” egiteko gai garenaren karikatura bat, aldi berean narratzailea ere (ia) hiltzen den oztopo lasterketa bizi baten ildo nagusia delarik, baina odol tanta bakar bat ere isuri gabe. Elkarrizketa zorrotzak, atzealdeko kritika soziala, eta erabateko norberekoikeria ezkutatzen duen  kristalezko solidariotasunaren itxura eman nahi duen gizarte baten ispilua.

G – Zein uste duzu dela egile moduan izandako bilakaera zure azken obraren (Flop!) eta honen artean?

E- “Flop!” publiko oso lokal batentzat idatzi zen. Eleberri freskoa da, atsegina eta, gainontzekoak bezala, oso balore gutxiko gizarte baten karikatura egiten duena gainera. Inbasore estralurtarren figura desmitifikatzen du, guregandik askoz ere antzekoagoak bihurtuz.

“Ahí te queda el muerto” genero beltzeko nire lehen rounda da, eta orain arte nire eleberrien ezaugarri izan dire karikatura, surrealismoa eta “umore propioa” mantentzen ditu, horrela irakurleak, berriro ere, bere arazoak une batez ahaztu ditzan, besteen arazoekin gozatuz, hori izanik gizakien bereizgarri amankomunena.

G – Zein literatura proiektu berri dituzu buruan?

Nire liburu guztiek bigarren zati baterako irteera ate bat dute. Azken honek duen harreraren araberakoa izango da nire hurrengo eleberriaren norabidea.

Eskerrak ematen dizkiogu Luis A. Bañeresi bere inpresioak gurekin elkarbanatzeagatik, arrakasta handia opa diogu eleberri honekin eta literatura proiektu berrien zain egongo gara.

 

Xehetasunak

Sloper argitaletxeak Pedro Ugarteren "Una ciudad del norte" berriro argitaratu du.

Obra hau 1999an argitaratu zen lehen aldiz eta orain zaharberriturik itzuli da: Bartolomé Seguíren azal berriarekin eta bere egileak zeharo berrikusi eta zuzendu duen testu batekin.

Berrargitalpen honi buruz Pedro Ugarterekin mintzatu gara eta hauek dira bere hausnarketak.

Galdera – Zer aurkituko dugu, eleberri hau irakurri aurretik?

Erantzuna - “Una ciudad del norte” umore beltzez jantzitako eleberria da baina izkutuko malenkonia bat gordetzen du. Kontrapuntu hori liburu osoan zehar mantentzen da. Harreman pertsonaletan gatazkak dira argumentuaren nerbioa, baina bertan euskal errealitate gatazkatsua agertzen da ere, indarkeriak gurutzatua, bai eta iparraldetarraren aldeko apustua egiten duen hausnarketa estetikoa ere (euria, hotza...) hegoaldeko edertasunaren aurretik, beti eguzkiak, argiak eta beroak gidatua.

G – Hitz egiguzu berrargitalpen honi buruz, nola sortu da eta zergatik egiten da orain?

E - “Una ciudad del norte” 1999an argitaratu zen baina, inguruabar ezberdinengatik, nahiko mugatua izan zen bere hedapena: galdurik geratu zen, ekin nien beste argitalpen proiektuen artean. Duela bi urte, pandemia baino lehentxeago, Román Piña ezagutu nuen, Sloper-eko editorea. Haiekin kolaboratzeko aukera eskaini zidan, nik orduan “Una ciudad del norte” eskaini nuen eta akordio zoriontsu batera iritsi ginen. Egia esan Sloper-ek oso ongi argitaratzen du eta Bartolomé Seguíren azalak leialki islatzen du eleberriaren izpiritua.

G – Zer sentsazio eragiten dizkizu lehen aldiz pasa den mendean agertu zen eleberri honek? Zer izan zen orduan zuretzako eta nola ikusten duzu denbora igaro ondoren?

E – Berrinprimatu eta berrargitaratzearen artean funtsezko ezberdintasunak daude. Berrinprimatzea erosoa eta pozgarria da: editoreak hots egiten dizu ale gehiago inprimatzera doala esateko, salmentak ongi joan baitira. Fenomeno horri berrargitaratu deitzen diogu, baina ez da hala: hori berrinprimatzea da. Berrargitaratzea orain “Una ciudad del norte” eleberriarekin egin duguna da: Liburuari berriro heldu, azal berri bat asmatu, testua zeharo berrikusi eta liburua, akaso, pixka bat hobetzen saiatu. Kasu honetan gainera, bi hamarkada baino gehiago igaro dira bere lehen ediziotik. Liburua zorroztasun askorekin zuzendu dut baina, egiten nuen bitartean,lehen aldiz idatzi zuen idazle harengan ez nion pentsatzeari uzten, ni baino askoz ere gazteagoa eta, zenbait gauzatan, hain ezberdina.

G – Zein paper jokatzen dute umoreak eta ironiak obra honetan eta zure ibilbide literarioan?

E – Nire idazketan ironia oso garrantzitsua zen. “Una ciudad del norte” eleberrian ironia askotxo dago eta, maiz, umore argiagoa eta zaratatsuagoa. Denborarekin, nire istorioetan umorearen presentziak behera egin du, baina eleberri hau erabiltzea atsegin nuen garai batekoa da. Zentzu horretan, “Una ciudad del norte” eleberriak gauza ezberdinen gainean hausnartzera gonbidatzen du irakurlea, baina irribarre batekin egin dezan nahi du ere.

Eskerrak ematen dizkiogu Pedro Ugarteri berrargitalpen hoben aurrean bere sentsazioak gurekin elkarbanatzeagatik eta obra honekin eta aurreikusten dituen beste proiektuekin arraska handiak opa dizkiogu.

 

Xehetasunak

 

Berriki Fernando Marías idazlearen "Arde este libro" lana plazaratu da. Obra autobiografiko eta hain garratz bezain eder eta hukigarri hau Alrevés etxeak argitaratu du.

Obra hunkigarri hau Fernando Marías berak bere hitzekin aurkeztea nahi izan dugu: “ ‘Arde este libro’ nire libururik hoberena eta txarrena da, hori da nire ustez definiziorik zehatzena. Idatzi dudan hoberena da, baina bere istorio krudela benetakoa da eta batzuetan pentsatu dut hobe litzatekeela istorio hori ez gertatzea, horrekin nire libururik hoberena idatziko ez nukeen arren.

2012ko abuztuan istorio hau kontatzeko ideiari bueltaka nenbilen. Verónica, bere protagonista, oraindik bizirik zegoen Marseillan, nahiz eta zoritxarreko egoeran bizi. Baina ez nekien nola hasi, bueltak ematen nenbilen, ondoren ezabatzen nituen parrafoak idazten nituen... Hil zen egunean, abuztu horretan, bere ahizpak heriotza gertatu ondoren dei egin ninduen eta nire eleberri bat eskuartean zuela erraustu zutela esan zidan, nire lehen eleberriarekin, biontzako hainbeste esanahi zuena alegia.

Orduan hasi zen liburu honen idazketa. Altxatu eta “Nire eleberri bat eskuartean erraustu zintuzten. Horregatik idazten dut liburu hau”  esaldia idatzi nuen ordenagailuan eta artxiboa gorde nuen. Marseillatik jaso nuen dei hura pasatzen utzi ezin nezakeen gonbidapen bat iruditu zitzaidan. Gutxitan esaten dizu bizitzak hain argiki: Idatzi.

Gero asko luzatu nintzen, tarte horretan La isla del padre idatzi nuen ere. Baina buruko prozesua ez zen une bat ere gelditu bederatzi urte horietan”.

Emozioz beteriko inpresio hauek gurekin elkarbanatzea eskertzen diogu Fernando Maríasi. Eta hain pertsonala eta gordintasunez eta sentikortasunez beteriko obra honekin arrakasta handia opa diogu.